Факт, фэйк... - справа густу ці каштоўнасцяў? 04.01.2019

Адзін вядучы журналіст аднаго вядучага тыднёвіка адной вядучай краіны - як аказалася - доўгі час фабрыкаваў факты. То бок прыдумляў нешта, што выдаваў за факты. То бок, рабіў прыблізна тое самае, што рабіла адна студэнтка Вадим Можейко, калі, не апытаўшы ніводнага працаўніка гатэля, прынесла "дадзеныя" апытання.

Так, нешта такое можа здарыцца нават са Spiegel (бо менавіта гэта выданне з'яўляецца фігурантам скандалу).

Ёсць, аднак, адна каласальная - каласальнейшая - розніца паміж сітуацыяй са Шпігель і аналагічнымі сітуацыямі ў Беларусі. Калі выходзіць наверх практыка фабрыкавання фэйкаў, то ніхто не заяўляе: "Ай, усе так робяць". "Ай, ну і што", "Вам што, болей за ўсіх трэба?" "Фэйк? Вы сапраўды верыце ў "аб'ектыўнасць"? Факт - гэта ўсяго толькі прыкрыўка для фэйку". Ніхто чагось такога не заяўляе на Захадзе (калі ўзяць у дужкі gender studies і постмадэрнісцкіх летуценнікаў) - і ў гэтым каласальнае адрозненне ад Беларусі.

Моцны арганізм - не той, каторы ніколі не хварэе, а той, хто, захварэўшы, хутка пераадольвае хваробы. Калі ў арганізацыі працуе 700 чалавек (менавіта: чалавек, а не анёлаў), то было б цудам, каб цягам доўгага часу ніхто з іх не паддаўся той ці іншай спакусе. Ніякая таксама ўнутраная праверка на прадмет рэальнасці фактаў не гарантуе выключэння любой фікцыі. Але самае галоўнае тое, якім чынам асяроддзе - унутрнанае і знешняе - рэагуе. У аснове ж рэакцыі ляжыць моцная каштоўнасна-кагнітыўная ўстаноўка:

1) Ёсць розніца паміж фэйкам і фактам.
2) Падаванне фэйкавай інфармацыі абсалютна непрымальнае.

Без гэтай устаноўкі, без кансэнсусу на гэты конт, праадольванне праблемы з фэйкамі (і аналагічнымі хваробамі) - гэта ўсё-роўна, што адварочванне цячэння ракі з дапамогай кіёчка. А калі ёсць такі кансэнсус, такі каштоўнасны імунітэт, тады вырашэнне праблемы - гэта справа тэхнікі.

Беларусь яшчэ не выпрацавала такога імунітэту. Факты і фэйкі, прапаганда і аб'ектыўныя інфармацыя, акадэмічная сумленнасць і плагіят, прымяненне заканадаўства і маніпуляцыя заканадаўствам, савецкая ідэнтычнасць і беларуская ідэнтычнасць - усё гэта надалей справа густу. Інтэлектуальная культура не спрыяе дыскрымінацыі фэйкаў, прапаганды або плагіяту.

С Путиным нужно работать 20.03.2018

Национальная консолидация в России сама по себе - хорошая вещь. Расколотая или погруженная в хаос Россия - не в наших интересах. Она была бы более опасна, чем путинская Россия.

Жаль, конечно, что такая консолидация произошла с подачи и вокруг Путина, а не вокруг какого-нибудь политика европейского типа. Но это лучше, чем если бы она произошла вокруг Жириновского или Зюганова или неоязыческих нацистов, а все они в свое время рьяно претендовали на лидерство и имели неплохие шансы заменить Ельцина.

Готовиться к наихудшему сценарию - на всякий случай - нужно, но и паниковать не стоит. В России четвертый год подряд происходит падение реальных доходов + целая куча структурных проблем. Путин - милитарист, но прагматичный милитарист. Он безраличен к демократическим ценностям, но он не безраличен к экономической цене, которую приходится платить за его военное хобби. Во властных структурах России есть целая армия экономических технократов, с которыми путинцам надо считаться. А они - технократы - если не явно, то кулуарно клянут эти геополитические подвиги и слышать не хотят об очередных.

С Путиным надо работать. И с тем, который сидит в Кремле, и с тем, который сидит в головах многих белорусов. В первом случае - не провоцировать без лишней надобности его милитаристских демонов, а при этом ограничивать его экономические и политические козыри в Беларуси.

Во втором случае нужно работать над ценностными установками, стереотипами, мыслительными рутинами, так как именно они стоят за высоким рейтингом Путина в Беларуси. Не стоит клеймить и проклинать отечественных путинцев, так как за исключением немногих одержимых русофилов, для большинства значение имеет не столько Путин, сколько ясная система координат, которая снижает чувство неопределенности. Сегодня она ассоциируется с Путиным, завтра может ассоциироваться с кем-нибудь (или чем-либо) другим. С кем/чем она будет ассоциироваться - зависит от нашей кропотливой работы.
Страницы: 1
Читать другие новости