АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Змены ў КК Матулі 328:галадоўка IT-дэкрэт Умовы для бізнесу Эканамічны крызіс Забойства Паўла Шарамета

А вы ведалі? Самы паспяховы расійскі аўтамабіль быў створаны беларусам

Беларусь толькі спрабуе асвоіць вытворчасць легкавых аўтамабіляў. Расія паспяхова самастойную вытворчасць заваліла. Аднак у гісторыі савецкага аўтамабілебудавання ёсць па-сапраўднаму паспяховы праект, і звязаны ён з імем нашага земляка.

А вы ведалі? Самы паспяховы расійскі аўтамабіль быў створаны беларусам
Пра яго на днях распавяла шведская газета Svenska Dagbladet.

У тысячу кіламетраў на ўсход ад Масквы, на берагах ракі Волгі, размешчаны горад Тальяці з насельніцтвам крыху больш за мільён. Горад быў заснаваны ў 1950-х гадах, калі заклалі Куйбышаўскае вадасховішча, а стары Стаўрапаль паблізу ад яго быў затоплены. Затым новай будоўлі далі імя ў гонар італьянскага камуністычнага лідэра, а таксама купілі аўтамабільную фабрыку ў «Фіят» (Fiat), каб людзям было чым заняцца ў новым ўзорным горадзе.

Так Савецкі Саюз пачаў штампаваць толстодонную версію «Фіят-124», калі па свеце пакрочылі 1970-я гады. Аўтамабіль, які атрымаў паэтычная назва ВАЗ-2101, быў прыстасаваны да тых суровых умоў, якія панавалі на савецкіх дарогах. Падвеска была высокай, метал корпуса - грубейшым, а ў рухавіку стала менш распредвалов. Такім чынам былі выдатна сцёртыя ўсе сляды італьянскага вытанчанасці і лёгкасці.

Прыкладна ў той жа час у офіс Аўтаваза пераехаў Пётр Міхайлавіч Прусаў, і неўзабаве гэты таленавіты інжынер з Беларусі атрымаў у сваё вядзенне праект ВАЗ-2121. Дырэктыва ад Крамля абвяшчала, што "АВТОВАЗ" павінен распрацаваць уласны аўтамабіль, выдатны ад вытворных «Фіят», якія тады штампаваў завод (хоць ад гэтых седанаў вынікала пакінуць як мага больш механікі). І гэты аўтамабіль павінен быць яшчэ лепш прыстасаваны да тых патрабаванням, якія выстаўляе савецкая аўтадарожных сетку.

Сказаць па праўдзе, савецкай аўтадарожнай сеткі тады толкам наогул не існавала, і вялікая частка дарог складалася з гліны і пакут. Прусаў зразумеў, што павінен сканструяваць кросовер, задоўга да таго, як гэта паняцце наогул з'явілася ў прыродзе. Так ВАЗ-2121 прыняў форму поўнапрывадны кансервавай банкі з прыстойным па савецкіх мерках узроўнем камфорту для тых партыйных функцыянераў, якія былі дастаткова роўныя, каб заслужыць народны аўтамабіль. Аднак у дэталях дзецішча Прусава было рэвалюцыйным для свайго часу. Замест цяжкай рамы ў ВАЗ-2121 былі саманясучай корпус, спружынныя амартызатары і адмысловая пярэдняя вось - практычна невыкарыстоўваныя тады яшчэ ў пазадарожніках 1970-х гадоў. Поўны прывад быў трывалым, з паніжанай перадачай і блакаваннем дыферэнцыяла, каб у гліны не было ніякіх шанцаў адолець новы аўтамабіль.

Вытворчасць пачалося 5 красавіка 1977 гады, калі першы ВАЗ-2121, або «Лада Ніва» сышла з канвеера 62 у Тальяці. Свеце хутка палюбіўся гэты маленькі савецкі пазадарожнік, і з тых часоў гэтая самая «Лада Ніва» у разнастайных варыянтах служыць хуткай дапамогі, ваенным, выратавальнікам, у горназдабыўной прамысловасьці, у Арктыцы, на гары Эверэст і падчас палявання на аленяў ў шведскім Вэрмланде, само сабой.

З таго вясновага дня ў Тальяці «Ніва», вядома, бесперапынна развівалася. Напрыклад, у 2005 годзе аўтамабіль атрымаў гідраўзмацняльнік рулявога кіравання, а яшчэ ... Хоць няма, на гэтым спіс змен сканчаецца. Завод у Тальяці бесперапынна штампуе ВАЗ-2121, і ў мінулым годзе мадэлі споўнілася 40 гадоў. Юбілей адсвяткавалі выпускам адмысловай мадэлі з лакаваным бамперам, якая таксама прапаноўвалася ў некалькіх незвычайных каляровых варыянтах, такіх як камуфляж.

А што ж здарылася з Пятром Міхайлавічам Прусавым? Пасля ўдалага запуску вытворчасці «Лады Нівы» ён зрабіў на прадпрыемстве выдатную кар'еру і ў апошнія гады аж да самай пенсіі быў дырэктарам па развіцці ўсяго Аўтаваза. Ды і пенсія яго не спыніла, ён заставаўся на прадпрыемстве на ганаровы пасадах. У лютым мінулага года ён быў прызначаны дарадцам намесніка генеральнага дырэктара па пытаннях персаналу.

Але затым ён узяў ды сканаў, усяго за пару тыдняў да таго, як Аўтаваз пачаў афіцыйнае святкаванне 40-гадовага юбілею яго стварэння. Мабыць, гэта і называецца іроніяй лёсу.

Пётр Міхайлавіч Прусаў нарадзіўся 6 студзеня 1942 гады ў вёсцы Зубкі Лёзненскага раёна. Быў пятым і апошнім дзіцем у сям'і. Бацька - Міхаіл Уладзіміравіч Прусаў, брыгадзір калгаса, удзельнік баявых дзеянняў трох войнаў, кавалер ордэна Чырвонай Зоркі. Маці - Вольга Емяльянаўна Прусава (народжаная Лакісава), рабочая калгаса, ўдастоена ордэна «Знак Пашаны» і двух бронзавых медалёў ВДНГ СССР.

У 1958-1962 гадах вучыўся ў Гарадоцкім тэхнікуме механізацыі сельскай гаспадаркі (Гарадоцкі раён Віцебскай вобласці). Адначасова паступіў у 1961 годзе ў Горецкую сельскагаспадарчую акадэмію, якую вымушаны быў пакінуць пасля 1-га курса.

Кароткі час працаваў інжынерам па механізацыі у калгасе імя Калініна Калышанскага сельсавета Лёзненскага раёна. Восенню 1962 года яго прызвалі на службу ў войска, і ў 1963 годзе ён апынуўся ў складзе абмежаванага кантынгенту савецкіх спецыялістаў у Алжыры - на размініраванні Алжыр-мараканскай і Алжыр-туніскай межаў. Тут Прусаў атрымаў цяжкае раненне.

У 1965-1970 гадах вучыўся ў Запарожскай машынабудаўнічым інстытуце імя В. Я. Чубара па спецыяльнасці «Аўтамабілі і трактары». Скончыўшы інстытут з адзнакай, выбраў пры размеркаванні Волжскі аўтамабільны завод. У красавіка 1972 гады Прусаў быў прызначаны вядучым канструктарам праекта ВАЗ-2121.

Памёр 19 сакавіка 2017 года.

Цікавы факт: у інтэрв'ю часопісу «Вынікі» стваральнік «Нівы» Пётр Прусаў распавёў, што аўтамабіль назвалі ў гонар яго дачок - Наталлі і Ірыны і сыноў першага галоўнага канструктара ВАЗа В. С. Салаўёва - Вадзіма і Андрэя.

02.05.2018 19:25