АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Перапiс - 2019 Закон аб адтэрміноўках Выбары-2019 Змяненне Канстытуцыі Беларусь-Расія Забойства Паўла Шарамета

Лукашэнка больш не ў стане падтрымліваць дзяржаўны сектар

Лукашэнка заявіў, што беспадстаўнай дзяржпадтрымкі дзяржсектара не будзе. У бюджэце краіны не хапае для гэтага сродкаў.

Лукашэнка больш не ў стане падтрымліваць дзяржаўны сектар
«Нічога агулам нават вам, як маладому губернатару, ніхто рабіць не будзе», - адказаў Лукашэнка на просьбу аб падтрымцы кіраўніка Магілёўскай вобласці Леаніда Зайца. У канцы мінулага тыдня Лукашэнка наведаў гэтую вобласць. Часцяком жорсткія заявы пра лёс дзяржпрадпрыемстваў разыходзяцца з рэальнымі дзеяннямі ўладаў, аднак зніжэнне аб'ёмаў прамога дырэктыўнага фінансавання эканомікі ў лічбах адлюстроўваецца.

Паводле дадзеных статыстыкі, у 2018 годзе аб'ём дырэктыўнага крэдытавання склаў 1,24 млрд беларускіх рублёў (1 BYN = 32.04 RUB. - "НГ"). У той час як у 2016 годзе гэты паказчык складаў амаль 3 млрд беларускіх рублёў, а ў планах на 2019 г. - 800 млн беларускіх рублёў. Урад дэкларуе, што ў 2021 годзе яно наогул адмовіцца ад практыкі выдачы дырэктыўных крэдытаў.

Эксперты называюць дзве прычыны скарачэння дзяржпадтрымкі - рэкамендацыі экспертаў МВФ, якія сцвярджаюць, што неэфектыўны дзяржсектар з'яўляецца пагрозай для ўсёй эканомікі, і недахоп сродкаў у бюджэце. Зрэшты, ёсць падставы казаць аб тым, што другая прычына з'яўляецца больш важкай: улады перыядычна парываюцца падтрымаць стагнуючым дзяржсектар.

Наведваючы Мінскую вобласць, Аляксандр Лукашэнка заявіў, што хоча «бліжэй» пазнаёміцца ​​з працай завода «Атлант» і вытворчасцю белай тэхнікі ў Белаурси ў цэлым. Пры гэтым ён не выключыў, што прадпрыемству будзе аказана дзяржпадтрымка «каб падштурхнуць развіццё».

Як прызнавалі заўсёды самі ўлады Беларусі, захаванне дзяржсектара прадыктавана не толькі і не столькі эканамічнай мэтазгоднасцю, колькі яго сацыяльнай функцыяй. Ён забяспечвае занятасць большасці насельніцтва і яго мінімальны даход.

У канчатковым рахунку для бюджэту гэта могуць апынуцца аднолькавыя выдаткі - або накіраваць сродкі на дзяржпадтрымку прадпрыемстваў, каб яны ўтрымлівалі насельніцтва, або вылучыць іх таго ж насельніцтву ў выглядзе дапамог па беднасці і беспрацоўі.

Аднак, нягледзячы на ​​нежаданне ўладаў праводзіць рэформу дзяржсектара і выпускаць са сваіх рук кіраванне ім, яго памеры скарачаюцца натуральным шляхам. Грошай у бюджэце хапае для падтрымкі толькі самых буйных вытворчасцей, якія лічацца брэндамі Беларусі, - МТЗ, МАЗ, БМЗ, Гомсельмаш і да т.п.

Дробныя, асабліва рэгіянальныя дзяржпрадпрыемства скарачаюцца, зачыняюцца і на змену ім прыходзяць прыватныя эфектыўныя вытворчасці. Паводле дадзеных Белстата, з 1995 года доля дзяржсектара скарацілася на 20 працэнтных пунктаў, амаль да 40%. На долю прыватніка у 2018 годзе прыпадала 56%. Павольна, але ўсё ж расце доля замежных кампаній (4,2%) і сумесных прадпрыемстваў (6,5%).

Эксперты, схіляючы Беларусь да рэформаў, сцвярджаюць, што дзяржпрадпрыемствы ўжо перасталі выконваць сваю сацыяльную функцыю. У прыватнасці, гэта нядаўна ў сваіх даследаваннях адзначалі аналітыкі МВФ. Прычым тычыцца гэта ўсіх краін з трансфармуецца эканомікай.

У даследаванні «Пераацэнка ролі дзяржаўных прадпрыемстваў у Цэнтральнай, Усходняй і Паўднёва-Усходняй Еўропе» гаворка ідзе пра іх нізкай эфектыўнасці ў параўнанні з прыватнымі. Акрамя таго, аўтары даследавання не знайшлі пацверджання таму, што падчас крызісаў дзяржсектар Беларусі выконвае буферную ролю, не павялічваючы колькасці беспрацоўных у краіне.

Па іх дадзеных, у крызісныя 2014-2015 гады прыватны і дзяржаўны сектара аднолькава скарачалі работнікаў. Затым у прыватным сектары занятасць пачала расці, а ў дзяржаўным аж да IV квартала 2017 года працягваліся скарачэнні.

Да змене эканамічнай палітыкі і ўзмацненню ролі прамой сацыяльнай падтрымкі заклікаюць і мясцовыя эксперты. Беларускі эканамічны даследча-адукацыйны цэнтр (BEROC) правёў даследаванне "Ацэнка беднасці ў Беларусі за 2017-2018 гады». Яго мэтай было прааналізаваць наступствы крызісаў для ўзроўню жыцця беларусаў.

Паводле яго вынікаў, эканамічныя крызісы прывялі да зніжэння ўзроўню жыцця насельніцтва. Калі ў 2014 годзе ўзровень беднасці складаў 14,9%, то ў 2016-м - 23,9%. Прычым ёсць рэгіёны, у якіх гэты паказчык перавышае 35%. Аўтары даследавання рэкамендуюць ураду ўзмацніць падтрымку шматдзетных сем'яў і беспрацоўных.

Ўзровень беспрацоўя ў Беларусі пакуль застаецца нізкім. У краіне ён вымяраецца па двух методыкам - мясцовай і МВФ. Улады лічаць беспрацоўнымі тых, хто прыйшоў на біржу працы і афіцыйна зарэгістраваўся ў якасці беспрацоўнага. Методыка МВФ мяркуе абследаванне хатніх гаспадарак і ўключае тых, хто сам лічыць сябе беспрацоўным.

Калі першы паказчык не дацягвае нават да 1%, то другі, па апошніх дадзеных, склаў 4,4%. Зрэшты, паводле ацэнак экспертаў, гэта крыху, натуральным (дадзеныя пра тых, хто мяняе працу, скончыў вучобу і да т.п.) лічыцца ўзровень беспрацоўя да 5%.

Беларусы не схільныя рэгістравацца ў якасці беспрацоўных, паколькі дапаможнік яны ў гэтым выпадку атрымаюць смешнае - каля 20 дол., - але вымушаны будуць хадзіць на грамадскія працы. Таму часцей за ўсё яны выбіраюць самастойныя варыянты вырашэння праблемы. Найбольш папулярны - праца за мяжой.

Калі раней працоўных эмігрантаў з Беларусі больш за ўсё было ў Расеі, то цяпер папулярнасць набіраюць еўрапейскія краіны, у прыватнасці Польшча. Колькасць беларусаў, якія маюць дазвол на знаходжанне ў Польшчы, вырасла практычна ў тры разы за апошнія тры гады: калі ў 2016 годзе іх было 8158, то ў 2019-м - ужо 23 609, паведаміла Міграцыйная служба Польшчы. Прыкладна 50% - гэта працоўная міграцыя.

09:59 19/08/2019


Загрузка...
Загрузка...