АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Еўрапейскія гульні ў Мінску Выбары-2019 Змяненне Канстытуцыі Курапаты Беларусь-Расія Забойства Паўла Шарамета

Абсурдныя ўяўленні пра нацыянальную ідэю 21.05.2018

Спасярод розных абсурдных уяўленнняў наконт нацыянальнай ідэі найбольш распаўсюджана, бадай, наступнае:

Нацыянальная ідэя – гэта такая ідэя, якую ўсе заўсёды і ўсюды абмяркоўваюць.

Маўляў, усе жыхары дадзенай краіны, а малога да старога, ад прэзідэнта да бамжа, ад рэзідэнта ПВТ да калгаснага рабацягі павінны штодня цікавіцца, разумець і падтрымліваць той ці іншы канон нацыянальных каштоўнасцяў. Вось тады ідэя сапраўды ёсць. А калі такое не адбываецца, значыць, «няма ў нас ніякай нацыянальнай ідэі». Нічым іншым, як наяўнасцю такога мыслення можна растлумачыць пастаянныя рэплікі тыпу: «Вы паслухайце, пра што гавораць людзі на прыпынках, у калгасах ды на заводах. Тэма нацыянальнай ідэнтычнасці іх абсалютна не цікавіць».

Паспрабуйце ўявіць сабе сітуацыю, калі на прыпынках, на рынках, на заводах і ў крамах людзі штодня абмяркоўваюць тэму Вялікага Княства Літоўскага, веліч і прыгажосць нацыянальнага сцяга і пералічваюць усіх славутых герояў мінуўшчыны. Гэта быў бы нейкі кашмар. Што ж, у гісторыі, хоць і рэдка, але бывалі падобныя выпадкі. Прыкладам, у чацвёртым стагоддзі багаслоў Грыгорый Ніскі напалову смехам, напалову ўсур'ёз распавядаў пра наступную ненармальнасць. Вось прыходзіш – кажа Грыгорый – на рынак, пытаешся пра обаль (капейку), а яны ў адказ пачынаюць філасофстваваць пра Народжанага і Ненароджанага. Хочаш даведацца пра цану на хлеб, а яны ў адказ: «Бог-Айцец вышэй за Сына». Пытаешся: «Ці гатовая ўжо лазня?» А яны табе: «Бог-Сын выйшаў з няіснасці».

Паўсюдная апантанасць нацыянальнай ідэяй – гэта шкодны і непажаданы стан рэчаў. І ніводзін цвярозы прыхільнік нацыянальнага адраджэння не ставіць сваёй мэтай распаўсюдзіць вось такую апантанасць. Нацыянальная ідэя – гэта больш-менш звязная сістэма перакананняў наконт гісторыі і адметнасці дадзенай культурнай або палітычнай супольнасці. Плюс набор рытуалаў падтрымлівання гэтых перакананняў.

А што тычыцца гэтага аргументу: «Няма паўсюднага і штодзённага зацікаўлення нацыянальнай ідэяй, значыць, яна беспаспяховая» - выкіньце яго як шкодную звычку.

Працяг будзе


Што рабіць са Статкевічам? 04.03.2018

Тое, што не будзе аднадумства ў справе спосабу святкавання БНР, няцяжка было прадбачыць. Раскол па пытанні ўзаемадзеяння з аўтарытарнай уладай - гэта, можа быць, непрыемная, але нармальная з'ява. Будзь то Беларусь, будзь то аналагічная сітуацыя ў іншай краіне - такія расколы заканамерныя. У свой час у Літве быў раскол вакол стасунку да перабудовы Гарбачова (прагматычны Саюдзіс контра бескампрамісныя ідэалісты), у Польшчы - у справе "Круглага стала" 1989 г. ігд. Наіўнасцю было б думаць, што ў Беларусі пасля 20 год кансалідаванай "барацьбы з рэжымам" раптам паўстане ў апазіцыі кансэнсус наконт святкавання Дня Волі ў хаўрусе з уладамі (у нейкім сэнсе на правах улады). З 95% праўдападобнасці можна было адгадаць, што раскол - у той ці іншай форме - паўстане.

Але я б не драматызаваў гэты раскол, што зараз адбываецца паміж Кастусёвым-Дашкевічам-Пальчысам-Белавусам і Статкевічам-Сіўчыкам. Так, ён непрыемны і неканструктыўны, і я ў душы хацеў бы, каб яго не было. Але ніякай тут катастрофы няма. Мы не можам паўплываць на факт расколу, але можам паўплываць на яго наступствы. Лепш падумаць, як зрабіць так, каб пры ўсім гэтым былі мінімальныя рызыкі для нацыянальнай ідэі і яе прыхільнікаў. Маральнае ацэнка - што ж, яна мае права быць, але не варта губляць на яе ўсю сваю энэргію. Лепш пусціць гэту энэргію на спраджэнне такога сцэнару (або такіх сцэнараў), які змякчыў бы эфект гэтага расколу.

У будучым варта загадзя ўлічваць праўдападабенства расколаў у аналагічных сітуацыях. Бо яны будуць цягам усяе далейшай гісторыі рэжыму. А пасля змены ўлады яны, хутчэй за ўсё, яшчэ больш інтэнсіфікуюцца. Я перакананы, што будуць, напрыклад, зацятыя спрэчкі наконт таго, наколькі глыбока і асновасяжна дэмантаваць спадчыну Лукашэнкі. І на такія выпадкі варта мець нешта больш у запасе, чым набор пропаведзяў наконт таго, наколькі кепска сварыцца і наколькі важна не сварыцца.

чытаць іншыя навіны