АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Выбары-2019 Змена ўраду Атака на СМІ Мінздраў: карупцыя Курапаты Пенсійная рэформа Забойства Паўла Шарамета

Ўладзімір Малярчук: "Калі сядзеў на сутках, міліцыянты падсілкоўвалі мяне"

Ўладзімір Малярчук: "Калі сядзеў на сутках, міліцыянты падсілкоўвалі мяне"
09.04.2018
Яму семдзясят гадоў, і з 1994 года ён абараняе правы чалавека.

Ёсць меркаванне, быццам змагацца чалавеку з дзяржавай – як спрабаваць зрушыць гару. Аб гэтым цвердзіць дзвесце шэсцьдзясят чатыры скаргі на Беларусь, дасланыя ў КПЧ ААН, – і заўжды, як пад капірку, дзяржава адказвае, што нічога не парушала. Але адзін чалавек здзейсніў неверагоднае. Пакуль ягоная скарга на парушэнне свабоды сходаў рушыла калідорамі ААН, старшыня Вярхоўнага суда скасаваў рашэнне суда раённага і пастанавіў нават вярнуць удзельніку пікета сплочаны штраф.

 

Чалавек, які змусіў круціцца ў іншы бок шасцярні непаваротлівай дзяржаўнай машыны, - гэта Ўладзімір Малярчук, электрык з Вілейкі; яму семдзясят гадоў, і з 1994 года ён абараняе правы чалавека.

  “Валодзя, ты куды газеты вязеш?”

 На першы погляд здаецца, што жыццё Ўладзіміра Архіпавіча цалкам складаецца з супрацьстаяння і пераследу. Ён нават не можа прыгадаць, колькі разоў яго арыштоўвалі:

 

– Шмат! Апошні раз – год таму, 24 сакавіка... Сядзеў два разы. А затрыманняў было не меней за дзесяць. А можа, і дваццаць.

 

Жыццё ў прыцэле неаслабнай увагі ператварылася ў звычку настолькі, што аб праслухоўванні яго тэлефонных размоваў Малярчук паведамляе будзённа, як аб надвор’і:

 

– Званю ў Маладзечна: хлопцы, вам газетаў падвезці? Дзве тысячы, кажу, прывязу.Праз пятнаццаць хвілінаў аўтобус з плошчы, хутка буду ў вас. Запакаваў газеты ў пакет... Тут пяць хвілінаў ісці. Стаіць машына, выходзіць з яе падпалкоўнік, мой знаёмы: “Валодзя, ты куды газеты вязеш?”

 

“Мяне асвяцілі фарамі. І не заўважылі, паехалі далей”

 

Ці выходзіць віжаванне за вілейскім праваабаронцам за межы “праслушкі”? Бадай, на гэтае пытанне ніхто не адкажа.

 

– Сябар мой папрасіў зрабіць яму святло. Я званю, кажу: а шостай вечара да цябе пад’еду. Прыехаў – ужо цёмна. Стаіць машына, роўна насупраць брамкі. Фары не гараць. Як убачыў машыну – сэрца ёкнула. Не страшна, але непрыемна. Я пайшоў. Машына кранулася. Я іду – і яна побач едзе паціху. Дайшоў да скрыжавання; машына паехала далей, і тут я назад разварочваюся, бягу, прабягаю квартал... Хаваюся за дрэва... Машына разварочваецца, едзе назад; мяне асвяцілі фарамі. І не заўважылі, паехалі далей. А я пайшоў па сцежцы вузенькай праз кар’ер; з іншага боку – плот. Іду і думаю: навошта я тут пайшоў? Сустрэнешся тут з імі – нікуды не ўцячэш. Бачу: машына спусцілася ўніз, развярнулася... А я дварамі да свайго дома дайшоў.

  

“Калі там будзе Малярчук, цягніце іх у аддзяленне”

 Пасля пятай, дзясятай гісторыі пра ціск, пераслед, праслушку проста не верыцца, што гэта ўсё прызначана адному-адзінаму Малярчуку. Аднак уся вілейская міліцыя не прыхоўвае, што поўным складам працуе на яго ўтаймаванне:

 

– Той вясною ўжо і пратэсты, і плясканні скончыліся па ўсей Беларусі (т.зв. “маўклівыя пратэсты” вясной 2011 года – заўв. аўт.); але тут у Вілейцы я іх яшчэ трымаў у напрузе. Міліцыянты па ўсім горадзе. На адной плошчы, на другой... Каля фантана – чалавек восем. Стаяць, нас чакаюць. А плошча пустая: толькі мы з адным хлопцам і дзяўчынай. Я кажу: Дзім, давай хоць адзін раз пахлопаем! Толькі хлопнулі – гэтыя кінуліся да нас. Вось тады нас судзілі. Дзіме, як маладому, - сем сутак. Мне, як старому, - пяць. А на судзе цікава было, што адзін міліцыянт казаў суддзі: “Начальнік міліцыі загадаў: калі там будзе Малярчук і калі зайграе музыка, спрацуе будзільнік, ці калі хлопаць пачнуць – цягніце іх у аддзяленне!”

 Беларускае мястэчка Вілейка не саступае маленькім гарадкам з Дзікага Захада, праслаўленым у вестэрнах: гісторый пра складаныя дачыненні каўбоеў, бандытаў і шэрыфаў хопіць не на адзін прыгодніцкі фільм:

 

– Пішу я ў абвестках: нам забаранілі правесці сход на плошчы – значыцца, сустрэнемся ў магазіне! Заходжу ў прызначаны час у магазін – а ён поўны міліцыянтаў! І яны ўсе кажуць: “Сыходзьце хутчэй! Праз пятнаццаць хвілінаў будзем вас браць!”

 

З добрым стаўленнем міліцыянтаў – у спалучэнні з татальным пераследам – Уладзімір Малярчук сутыкаўся не аднойчы:

 

– Яны ж разумеюць усё! Нават калі я сядзеў на сутках, міліцыянты мяне падсілкоўвалі. Яны выводзілі мяне ў пакой, дзе няма відэакамер, і дзяліліся сваімі ссабойкамі: бутэрбродамі з маслам... Чаму? – бо яны ведаюць мяне. Ведаюць, што я ім не вораг. Я ж пішу ў артыкулах пра іх начальства...

 

“Ты што, сябруеш з Малярчуком?”

 Добра ведаюць Малярчука і чыноўнікі:

 

– Некаторыя баяцца нават побач са мной стаяць. Я размаўляў неяк на вуліцы з адным чалавекам – у адукацыі ён працуе – а міма ішоў намеснік старшыні выканкама. Потым выклікаў таго чалавека, давай запытвацца ў яго: “Ты што, сябруеш з Малярчуком?” Сцеражацца мяне...

 

Чаму Малярчука дагэтуль не выцяснілі на перыферыю гарадскога жыцця? Як у яго атрымліваецца, пры ўсёй адыёзнасці, пры нязгодзе, пры вечным пратэсце – заставацца і ўплывовым, і паважаным чалавекам у Вілейцы? Уладзімір Архіпавіч мае сваё тлумачэнне:

 

– Я тут запатрабаваны як добры спецыяліст. Хаця і спрабавалі звольніць мяне. Старшыня выканкама выклікаў дырэктара: звольні яго, загадваў. Але не. Паважаюць мяне. Калі хто дрэннае і думае, то ён гэта пры сабе трымае. Бо я людзям дапамагаю на самой справе.

 

“У адной вёсцы не было хлеба...”

 

Аб праваабаронцы хутка разносіцца слава як аб чалавеку, які “дапамагае ўсім”, і гэта зразумела: нельга патрабаваць ад людзей абазнанасці ў міжнародным праве правоў чалавека, калі такой абазнанасці няма нават у выпускнікоў юрфака. Таму даводзіцца выслухоўваць праблемы вельмі разнастайныя. Нехта б адмовіўся. Але не Ўладзімір Малярчук:

 – У адной вёсцы не было хлеба. Яны пазванілі мне, бо я свае газеты распаўсюджваю. Ведаюць мяне многія... І пазванілі: два дні хлеба няма ў нас у магазіне! Я заходжу ў выканкам, у аддзел гандлю, пытаюся: чаму? Людзі скардзяцца! Яны адразу: ой, Уладзімір Архіпавіч, пачакайце! Пазванілі на хлебазавод, сказалі: праз пару гадзінаў прывязуць туды хлеб. А на наступны дзень тэлефануюць мне дадому: Уладзімір Архіпавіч, графік завоза хлеба такі і такі.

 

Праўда, не ўсе праблемы вырашаюцца адной сілай згадкі імя Малярчука. Але вырашаюцца:

 – У адной жанчыны немагчыма было пачысціць прыбіральню – бо ЖКХ паставіла плот. Раней машына магла пад’ехаць і пачысціць, а цяпер – няма магчымасці. Кажуць: мы што, будзем плот прыбіраць? Яна звярнулася да мяне, я напісаў скаргу на імя начальніка, нам – адпіску; мы – у абласное ўпраўленне, адтуль – таксама адпіску; ну, тады мы ў Міністэрства камунальнай гаспадаркі напісалі. Адразу прыйшлі, плот пераставілі, прыбіральню пачысцілі...

 

Безумоўна, Уладзімір Малярчук разумее, што далёка не ўсе пытанні, якімі ён займаецца, - праваабарончага характару.

 – Збольшага да мяне прыходзяць з крымінальнымі справамі. Я, як праваабаронца, тлумачу, чым я займаюся, а чым не. Пытаюся: вашыя правы парушаныя? Тлумачу, што рабіць далей. Дапамагаю скласці заявы. Але я нікому не адмаўляю. Я пачынаю з таго, што тлумачу людзям: гэта не парушэнне правоў чалавека. Я праваабаронца. Калі вашыя правы парушаныя, то я магу напісаць скаргу, прыцягнуць увагу праз прэсу... Яны гэта разумеюць, калі я тлумачу. А да тлумачэння думаюць, што я дапамагу ўсім і ва ўсім.

 

 

“Правёў тры заняткі аб правах чалавека, пакуль не даведаўся гарвыканкам”

 

Шлях у праваабарону Ўладзімір Малярчук пачаў настолькі даўно, што нават паспеў факультатыўна выкладаць школьнікам правы чалавека. Сёння такое выкладанне выдае на фантастыку.

 

– Уся гэтая несправядлівасць мяне вельмі кранае. Можна сказаць, у мяне абвостранае пачуццё справядлівасці. Я пачаў пісаць артыкулы і распавядаць пра гэта. І людзі ўбачылі ўва мне калі не абаронцу, то чалавека, які можа вырашыць іх праблемы. І ў адзін цудоўны дзень – я не памятаю дакладна; можа, на паседжанні БХК – далі мне кніжку такую тоўстую: “Правы чалавека”. А потым з’явілася магчымасць паехаць у Варшаву, у Школу правоў чалавека (гаворка аб курсах, дзе выкладаў Марэк Навіцкі, вядомы польскі праваабаронца – прым.аўт.). Скончыў яе, вярнуўся ў Вілейку. Палаю жаданнем працаваць. Знаёмаму дырэктару школы прапанаваў: аб правах чалавека ніхто не кажа, і дзеці пра іх нічога не ведаюць. Той пагадзіўся. Выкладаў я пасля заняткаў, для восьмага-дзявятага класа, замест класнай гадзіны. Першы ўрок быў, здаецца, цікавы: вучні разумелі, што да чаго. Я ўсё тлумачыў на зразумелых прыкладах: напрыклад, у Індзіі забаранялі варыць соль індзійцам; дазволена было толькі брытанцам...

 

 “На месцы кожнага знесенага крыжа мы будзем ставіць два”

 

Уладзімір Малярчук распавядаў вілейскім вучням пра Саляны паход Гандзі; але і Вілейка мае гісторыю падобнага змагання. Гісторыю, дзе вілейцы дамагліся свайго; пераканалі чыноўнікаў у тым, што не адступяцца:

 – Судзілі нас за тое, што на месцы расстрэла Лапіцкага... Ведаеце гісторыю Лапіцкага? Хлапчыну расстралялі ў 1968 годзе. Тут, у Вілейцы, школьнікі стварылі антысталінскае падполле, пісалі ўлёткі. Натуральна, іх хутка накрылі. Дваім прысудзілі расстрэл. Калі прывялі іх расстрэльваць пад Вілейкай, сказалі: “Вы можаце папрасіць прабачэння, каб вас памілавалі”. Адзін папрасіў, яго адразу ад ямы адвялі. А другі – Лапіцкі – сказаў: “Я злачынства не рабіў. Няма за што прасіць прабачэння”. На месцы ягонага расстрэла мы ўмацавалі таблічку “Героям Беларусі” і паставілі велізарны камень – не ведаю, колькі тонаў ён важыў. Улады вывернулі гэты камень, завезлі на звалку і закапалі на глыбіні сем метраў. Тады мы паставілі крыж. Улады знеслі і гэты крыж. Тады мы напісалі на сайце: “Кожны раз, калі вы будзеце зносіць крыжы, мы будзем ставіць на адзін болей”. Яны знеслі два крыжы! – і мы паставілі тры. Яны зразумелі, што гэта сур’ёзна; крыжы стаяць дагэтуль...

 

Поўны тэкст чытайце humanrightshouse.org


Дата стварэння навіны 09.04.2018

Возврат к списку