АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Выбары-2019 Змена ўраду Атака на СМІ Мінздраў: карупцыя Курапаты Пенсійная рэформа Забойства Паўла Шарамета

Чалавек у кайданках - ужо не чалавек?

Чалавек у кайданках - ужо не чалавек?
06.03.2018
Барыс Бухель распавёў "Беларускаму партызану", чаму ён не збіраецца быць вясельным генералам у камісіі і навошта грамадскасці варта дамагацца дастойных умоў утрымання зняволеных у месцах пазбаўлення волі.

Магілёўскі праваабаронца Барыс Бухель нядаўна быў уключаны ў склад Грамадскай назіральнай камісіі за месцамі адбыцця пакарання і ўпершыню трапіў на экскурсію ў Бабруйскую калонію. Назіральныя камісіі створаны пры шматлікіх органах улады. Але не ўсе яны - грамадскія. У Магілёве ёсць такая Грамадская назіральная камісія (далей - ОНК) пры галоўным упраўленні юстыцыі Магілёўскага аблвыканкама. Па Палажэнню ў склад камісіі ўключаюцца прадстаўнікі зарэгістраваных грамадскіх арганізацый. Ўсе рашэнні прымаюцца ва ўпраўленні юстыцыі. Барыса Бухеля ўключылі ад Магілёўскага праваабарончага цэнтру.

- Калі ў камісію ўваходзяць БРСМ, "Белая Русь", "Рускі дом", натуральна, яны працаваць не хочуць. Для "галачкі" усё толькі. Зарэгістраваных грамадскіх арганізацый мала. Іх не рэгіструюць. Я не гарантую, што я пачну пісаць скаргі і звароты, то доўга пратрымаюся ў камісіі.


- Навошта Вы заняліся гэтакай, па вашых словах, новай для вас дзейнасцю?

- Ну, як навошта? Я праваабаронца. У дадзеным выпадку цікавіць пытанне захавання правоў зняволеных. Нават прысуджаны да расстрэлу валодае правамі. Ніхто не мае парушаць неад'емныя правы чалавека: абарона ад катаванняў, здзекаў, неналежнага звароту. Возьмем прыклад палітвязня Міхаіла Жамчужнага, які рэгулярна скардзіцца на чарговыя суткі ў ШІЗА, абмежаванні ў карэспандэнцыі, пакупках. Але ёсць правы зняволенага па заканадаўстве Беларусі, а таксама неад'емныя правы ў адпаведнасці з міжнародным заканадаўствам на чалавечую годнасць.

Адзначым, у пачатку лютага ОНК наведала выпраўленчую калёнію №2 у Бабруйску, дзе зараз адбывае пакаранне палітвязень Зміцер Паліенка. Фатаграфаваць, весці аўдыё і відэаздымкі катэгарычна забаранілі.

- Вам на гэтых экскурсіях паказваюць прыгожую карцінку ...

- Для мяне 21 лютага экскурсія ў бабруйскую калонію была першай. Адзін раз неабходна з'ездзіць, каб зразумець, як усё ўладкована ўсярэдзіне, паглядзець на знешні выгляд. Нам паказалі: усё добра, прыгожа. Але знайшоўся адзін чалавек, які паскардзіўся ў прысутнасці адміністрацыі калоніі і чыноўніка з ДВП. Зняволены паскардзіўся, што няма дзе сушыць дробнае бялізну. Для зняволеных гэта праблема. Скаржнік? Але мы папапыталі падчас экскурсіі - так, аказваецца, ёсць праблема. Вядома, нам паказалі самае лепшае. Адзін раз я на такое згодны: прайсціся, паглядзець. Але пацвярджаць для карцінкі, што ў нашых турмах і калоніях ўсё добра і адпавядае міжнародным стандартам, я не буду. Бо ўвесь час ідуць скаргі на парушэнні правоў.

Мы спыталі ў кіраўніцтва калоніі, чаму да Паліенку не даходзяць лісты і паштоўкі? Нас запэўніваюць: даходзяць. З самім Паліенку не дазволілі сустрэцца. Начальнік стаў казаць, што раз у заяўцы на наведванне калоніі не было просьбы сустрэцца са Змітром Паліенка, то і не атрымаецца. Маўляў, ён знаходзіцца ў прамзоне на працах.

Дарэчы, нашу справаздачу я аддаў Алесю Бяляцкаму, які таксама сядзеў у Бабруйску, каб ён параўнаў карцінку ўбачаную намі з рэальнасцю.

Нам хутка ехаць да Міхаіла Жамчужнага. Я пісаў зварот ва ўпраўленне юстыцыі, каб дазволілі сустрэцца з ім. Нам адказалі, што рэспубліканскай камісіі дадуць сустрэцца, а магілёўскай грамадскай не. Што гэта такое? У нас што розныя правы?

- І зноў пакажуць прыгожую карцінку.

- Я планую пісаць звароты, каб унеслі змяненні ў палажэнні аб рабоце ОНК, каб выразна распісалі хаця б тыя пункты, якія ёсць ва Указе Лукашэнкі аб наглядальных камісіях. Напрыклад, камісіі пры органах улады могуць выклікаць на пасяджэнне зняволеных, грамадскія не могуць. Упраўленне юстыцыі пакуль спрабуе адбіцца ад нас. Так, мы не можам працаваць па індывідуальным звароце грамадзян. Мы павінны адпраўляць ўсе скаргі ў ДВП. Мы з гэтым не згодныя. Быць вясельным генералам або статыстам асабіста я не згодны. Будзем пісаць, патрабаваць зменаў датычна пашырэння нашых паўнамоцтваў.

Спявачка Ірына Дарафеева і Генадзь Давыдзька наведвалі турму ў Магілёве

Зняволеныя скардзяцца на адсутнасць сушкі для бялізны, халодную ваду. Я пытаюся ў начальніка калоніі: чаму так? Адказвае: бюджэту няма. Няма элементарных рэчаў: падстрэшка. Грошай няма, але зняволеныя самі сабралі грошы і зрабілі. Выходзіць, вымушаюць іх гэта рабіць? Чаму начальства думае пра бюджэт? У вашых службовых інструкцыях нічога пра бюджэт не сказана. Патрабуйце ў вышэйстаячага кіраўніцтва! Відавочна, што баяцца. Бо будзе рэакцыя: чаго ты тузацца?

- Што вы хочаце змяніць?

- Я хачу, каб выконваліся ў месцах пазбаўлення волі не проста правы зняволеных, а правы чалавека! Атрымаецца - добра, не ўдасца - будзем змагацца далей. Ёсць права на асабістую годнасць. Паглядзіце на Жамчужнага: больш за сто дзён у ШІЗА! Як гэта? Або тыя ж спецатрады для "апушчаных", якія ніхто не прызнае, але яны ёсць. Немагчымасць абараніцца ад самавольства турэмнага персаналу. Ні пракуратура, ні іншыя дзяржаўныя структуры, не звяртаюць увагу. Закон выразна прапісвае: зняволенага за скаргу не павінны караць. Зараз адвакат хлопца з бензапілой напісаў патрабаванне ўсталяваць відэакамеру ў ШІЗА. Зашпілены ў яго гузік ці не зашпілены? Ляжаў ён ці не ляжаў? Каб не высмоктваць потым з пальца дысцыплінарныя спагнанні.
- Відэакамеры дапамаглі б вязьням?

- Калі чалавек трапляе ў турму, дзяржава нясе за яго адказнасць. Нават калі ён накладзе на сябе рукі, а адміністрацыя не паспее зрэагаваць, то вінаватая будзе яна. Відэакамера - гэта абарона ад беспакаранасці. Бо каму вераць? Вязьню або канваіру? Атрымай тэрмін дадатковы або ШІЗА. Таксама будзе менш збіванняў, гвалту.

Мая задача зрабіць так, каб назіральныя камісіі рэальна зараблялі, і каб правы чалавека не парушаліся ў месцах пазбаўлення волі. У прысудзе не сказана, што яго можна катаваць, трымаць у нечалавечых умовах, зневажаць, здзекавацца.


- У грамадстве часам гучаць такія пасылы, што турма - не санаторый і няма чаго там расслабляцца зняволеным. А праваабаронцам рабіць няма чаго, што яны зэкаў абараняюць.

- Усе да пары, калі гэтых каментатараў певень не клюне саміх. Потым яны да нас звяртаюцца і да іх пачынае даходзіць паняцце правоў чалавека. Нармальнае, здаровае грамадства павінна думаць аб такіх пытанняў. Бо беспакаранасьць разбэшчвае. Калі ў турме пусціць усё на самацёк, то гэта як метастазы. Тое, што ў турме дзеюць з палітычнымі вязнямі, гукаецца на ўсіх астатніх. Гэта зрэз грамадства. Мы не атрымліваем перавыхаванне ў турме. Людзі яшчэ больш азлабляюцца, ламае іх сістэма. Я бачыў турмы ў Эстоніі, Польшчы. Гэта курорт у параўнанні з нашымі. Там проста чалавека пазбаўляюць свабоды, а не чалавечай годнасці. Грамадскасць мае доступ. Дарэчы, расійскія грамадскія камісіі значна больш правоў маюць у параўнанні з нашымі.

Што цяжка было каштаваць пабудаваць навес, каб людзі маглі сушыць бялізну? Гэта для іх вострае пытанне. У выніку даводзіцца парушаць правілы: сушыць на батарэі, на спінках ложка.

Важна разумець, што ОНК не дае ацэнку прававую, толькі ўмовы ўтрыманьня людзей у месцах пазбаўлення волі. Таксама важна мяняць меркаванне грамадскасці: зняволены - гэта таксама чалавек. І турма павінна дапамагаць перавыхоўваць спатыкнуліся. А калі не даць магчымасць адміністрацыі прыніжаць і абражаць зняволенага, запалохваць - ён зможа захаваць пачуццё годнасці.

Дарэчы

Паводле колькасьці зняволеных Беларусь ў 2016 годзе заняла 12 месца ў свеце. У нашай краіне на 100 тысяч чалавек прыпадае 306 зняволеных.
Даследаванне правёў амерыканскі некамерцыйны цэнтр Prison Policy Initiative. Усяго ў рэйтынгу фігуруе каля 200 краін.
Соня Аляксандрава, "Беларускі партызан"

Дата стварэння навіны 06.03.2018

Возврат к списку