АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Змена ўраду Атака на СМІ Мінздраў: карупцыя Курапаты Пенсійная рэформа Справа Федынiча Забойства Паўла Шарамета

Віктар Марціновіч: Чаму дзяржаве патрэбны беларускамоўны ўніверсітэт

Віктар Марціновіч: Чаму дзяржаве патрэбны беларускамоўны ўніверсітэт
24.01.2018
Што там закідаюць энтузіястам, якія мараць пра беларускі ўніверсітэт? Тое, што такі ўніверсітэт ператворыцца ў кубло беларускіх нацыяналістаў? А гнездаванне прыхільнікаў рускага свету ў адукацыі вас не засмучае?

 Эканамічнымі вымярэннямі існавання дзяржавы ёсць мытня і грошы, палітычным — аўтаномнае кіраўніцтва, культурным — у тым ліку наяўнасць нацыянальнай адукацыі. Тое, што адбываецца ў нашых універсітэтах, сёння роўнае рускаму рублю ў эканоміцы і пасадзе прызначанага Пуціным губернатара ў палітыцы. Вы не хочаце беларускамоўнага ўніверсітэта? А рускі рубель вы хочаце? А рускую паліцыю тут? Не? А можа, хочаце і не ўсведамляеце таго?

  

Не падаецца больш небяспечным? А як завецца краіна, у якой вы жывяце? СССР? Расія? Ці ўсё ж Рэспубліка Беларусь? І калі вы так ужо баіцеся, што «нацыяналісты» цэнтруюцца ў адным месцы, зрабіце ўсе ўніверсітэты беларускамоўнымі. Спачатку ў гуманітарцы. Потым цалкам.

 

Гэта размяркуе «нацыяналістаў» па ўсёй сістэме адукацыі, а гнёзды і бярлогі вымушаныя будуць шукаць тыя, хто мовай за 25 гадоў незалежнасці так і не авалодаў.

 Што яшчэ ёсць заганай беларускамоўнага ўніверсітэта? Тое, што мова нашая страшэнна адарваная ад народа? Што народ на ёй не гаворыць, таму вучыцца на ёй сваіх дзетак не аддасць? А аддадуць толькі «свядомыя» апазіцыянеры, якія атрымліваюць грошы на Захадзе?

 

Скажыце, а як вярнуць беларускую мову людзям іншым, не апазіцыянерам? Без уключэння яе ў вышэйшую адукацыю? Ці мову не трэба вяртаць, а грамадзяне мусяць вечна стасавацца на мове навагодніх пасланняў Уладзіміра Пуціна? І калі так — дык чаму тыя пасланні прыбралі з тэлевізара?

 

Калі перайсці на мову варожасці, якой актыўна карыстаюцца хейтары беларускамоўнай адукацыі, іх асноўную памылку можна растлумачыць так: яны блытаюць «свядомых» і «змагароў».

 

Калі яны кажуць «свядомыя», яны маюць на ўвазе беларускамоўных грамадзян, заўзятых крытыкаў рэжыму, якія выходзяць на мітынгі і стараюцца парушыць нашую крохкую палітычную стабільнасць, прычым «за грошы Захаду». Гэткі міфалагізаваны БНФ дваццацігадовай даўніны. Той прывід БНФ стаіць вахцёрам на ўваходзе ў беларускамоўны ўніверсітэт і пужае, пужае.

 

Карцінка не адпавядае рэчаіснасці. БНФ — сёння хіба не самая рахманая партыя: яна ўдзельнічае ў ініцыяваных уладай электаральных кампаніях і разам з ТБМ (дэпутатка ад ТБМ ёсць у парламенце) з’яўляецца на тэлебачанні і праводзіць мерапрыемствы па ўсёй Беларусі.

 

З «грашыма Захаду» таксама шмат цікавага: сёння я б не наважыўся бразгануць, што Еўропа фінансуе апазіцыю шырэй, чым супрацоўнічае з урадавымі ініцыятывамі ў галінах адукацыі, аховы здароўя і развіцця інфраструктуры. Ляскат пра «грошы Захаду» б’е найперш па беларуска-еўрапейскім міждзяржаўным супрацоўніцтве па каналах МЗС. Дык каго тут занесла? Раю крышачку зазіраць у стужкі навін перад тым, як уваходзіць у рытарычны транс.

 

Далей: само слова «свядомыя» абазначае людзей, якія ўсведамляюць сваю беларускасць. Людзей, якія працуюць на карысць Беларусі і служаць інтарэсам беларускай дзяржавы. Любы беларус без георгіеўскай стужкі ў машыне — «свядомы». Любы беларускі чыноўнік — нават калі чытачы «НН» яго не любяць — па сваёй ролі «свядомы». Дык колькі можна пужаць «свядомымі», паважаныя таварышы русафілы?

 

Што да «змагароў», дык ці былі беларускамоўнымі ўдзельнікі вясновых «дармаедскіх» пратэстаў? Паглядзіце стрымінгі: шмат вы там чуеце беларускай мовы? «Дармаеды» пратэставалі пераважна па-руску. Гэтай жа мовай пісаліся артыкулы аўтараў, якіх падазраюць у распальванні варожасці.

 

Мова — болей не атрыбут «змагарства», але толькі адна з падставаў, якой карыстаюцца незадаволеныя. На якой падставе беларускай мове — з’яве, якая значна старэйшая і за палітычны рэжым, і за новую беларускую дзяржаўнасць, — тут адмаўляецца ва ўваходзе ва ўніверсітэт?

 

І чаму гэта пасля таго, як Цэнтр беларускай мовы, літаратуры і культуры адкрыўся ў расійскім МДУ імя Ламаносава, неабходнасць масавага захавання, удасканалення і вывучэння мовы ў Беларусі — усё яшчэ тэма для спрэчак?

 

Без універсітэцкага выкладання на мове лексіка жыве адну генерацыю. З’яўляюцца адмыслоўцы, назапашваюць словы, удасканальваюць спецыяльную тэрміналогію, можа быць — пакідаюць пасля сябе падручнікі. Але потым адмыслоўцы паміраюць, а новыя энтузіясты ўсё пачынаюць з нуля: забываюць пра падручнікі, зноўку тораць дарожкі да ўжо знойдзенай аднойчы лексікі, зноўку ўкладаюць слоўнікі. Ніякай пераемнасці.

 

Цікава, што беларускія ўніверсітэты ў нашай гісторыі заўсёды паўставалі тады, калі ў беларусаў з’яўляўся хаця б караценькі перадых, хаця б маленькі глыток свабоды. Потым пачынала лютаваць каланіяльная адміністрацыя, і ўніверсітэты прыпынялі працу. І толькі цяпер мы бачым, як супраць беларускага ўніверсітэта выказваюцца не прышлыя, не чужынцы, а свае, беларусы.

 

Сваім трэба тлумачыць, што нацыянальная адукацыя — не трасца, а шчасце. Бо сваіх жа палічылі «свядомымі» і спужаліся. Гэта аўтаксенафобія, самаварожасць, страх адбітку ў люстры.

 

Нас цяпер нават захопліваць не трэба: мы ўсё самі старанна падрыхтавалі. Кабінеты адкрытыя, крэслы нагрэтыя, «свядомыя» вычышчаныя, запрашаем назад, таварыш Мураўёў Міхаіл Мікалаевіч! З якой фармулёўкай будзем прыбіраць беларускую адукацыю? За нацыяналізм? Ці вернемся да «езуіцкіх уплываў»?

budzma.by


Дата стварэння навіны 24.01.2018

Возврат к списку