АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Атака на СМІ Мінздраў: карупцыя Курапаты Пенсійная рэформа Матулі 328:галадоўка Эканамічны крызіс Забойства Паўла Шарамета

Калі б беларускіх пісьменнікаў не стралялі ў 1930-х, а ў іх былі лецішчы

 Калі б беларускіх пісьменнікаў не стралялі ў 1930-х, а ў іх былі лецішчы
06.07.2017
А вось калі б у трыццатых, замест таго каб страшыць і страляць, нашым тагачасным паэтам і празаікам таксама давалі б лецішчы, ў іх склаўся б не менш прыўкрасны кааператыў.

Літаратурнае аб'яднанне «Узвышша», фота БДАМЛІМ


Як жылі на лецішчах пісьменнікі семідзесятых, усе ведаюць дзякуючы Ведзьмаку Лысагорскаму. 


Спачатку яго ўзначаліў бы Міхась Чарот. Ён бы даў кааператыву файную назву – можа нават “Босыя на вогнішчы” - выбіў бы будматэрыялы і сетку-рабіцу вакол усяго кааператыву, прабіў бы скважыну і паставіў ваданапорную вежу. І абавязкова пафарбаваў бы яе ў чырвоны. На тым сходзе, дзе вырашалі б праблемы афарбоўкі вежы, дзядзька Купала, асцярожна хмыкнуўшы, сказаў бы Чароту: “Міхась, чуеш, а чаго гэта адразу чырвоны? Мо, белага трэ дадаць па версе і ў нагах, а?” – на што Чарот махнуў бы рукой і сказаў бы, што нацдэмаўшчына тут не пройдзе. Купала б усміхнуўся горка, і на досвітку, пакуль старшыня яшчэ спіць, яны з Дубоўкам пафарбавалі б у бела-чырвона-белы адзіны на ўвесь кааператыў ліхтар.


Але паўсядзённай старшынскай працы гарачы таварыш Чарот не вытрымаў бы, бо гэта зусім не пра яго – кожны дзень вырашаць праблемы суседзкіх межаў, надзелаў, зносінаў з пажарнікамі і сварак з бухгалтарам, тым больш што бухгалтарам сеў бы Відук-Скрыган, а той такі расонскі зануда, што ну яго. Але да ўласнага рашэння Чарот бы не дайшоў – яго б загадзя падседзеў спрытнюга Броўка, атрымаўшы на сходзе трыццаць галасоў супраць дваццаці дзевяці. Ну, і выйшаў бы з яго, я вам скажу, выбітны старшыня. Па меншай меры, з усімі ворганамі вакол кааператыву заўсёды і ўсё было б ціп-топ, і вежа рамантавалася б у час, і ліхтар бы гарэў. Праўда, абодва, і вежа і ліхтар, пры Броўку сталі б кампраміснага колеру. Фіялетавага, напрыклад. А чаму не?


Ну, і зажылі б.

Самы зайздросны надзел быў бы ў Дубоўкі. Ва ўсіх шэсць сотак, а ў яго – ну нібыта дваццаць. Усё расце, нават нейкі, чорт яго дзяры, ракамболь. Бульба стаіць – Броўку па пояс, часнак – Скрыгану па плячо. Яблыні ад яблыкаў долу гнуцца, вішні тры зграі драздоў аб’ядалі – не з’елі. Ён першым паставіў парнік, першым пасадзіў да звычайных памідораў памідоры чэрры, а на другі год у тым парніку вырас кавун. “Во чорт цыбаты, як шпарыць, ты паглядзі! Ён палку ў зямлю утыркне, яна цвіце, каб яму! Але ж нічога, затое я - старшыня” – мармыча Броўка, праходзячы паўз Дубоўкавы палеткі.


Побач – Бабарэкаў надзел. Усё акуратна, па новай методыцы, па лінеечцы арганізавана. Без кніжкі – ніякай агратэхнікі: усё праверана, пралічана, тэарэтычна і практычна ўсвядомлена. Жоначка з раніцы ля градак увіхаецца, дачушкі маленькія клубніцы выбіраюць, яблычак на яблыньцы строга перпендыкулярна вісіць, вішанькі – абавязкова прапарцыянальна грушкам. Кветы буяюць, ружовая алея водарыць. Эстэтыка!

За імі – Пушча. Не, ён таксама стараецца. Не, ён стараецца вельмі! Але неяк ў яго ўсё па настроі: адзін год цыбуля тоўстая, смачная, во адразу бяры – і на ВДНХ, другі год – цыбуля ў заняпадзе, затое фасоля прэ. Тут прапалоў, тут забыўся, а тут зленаваўся – карацей, не бывае сумна, калі ідзеш праз Пушчаў гарод.


Як, прыкладам, калі ідзеш праз Глебкаў. У таго – газончык і тры грады буракоў. З года ў год адное і тое ж: газончык і буракі. Буракі і газончык. Газончык і буракі.

Але ж калі сапраўды хочаш суму пазбыцца – гэй да Вольнага! Во дзе ўжо лецішча дык лецішча! Нейкія дзівосы на кожным кроку. Фантанчык навамодны, з Масквы выпісаны, ліхтарыкі, што ад сонца свецяць, гамак, ды што там гамак – шэзлонгі! Я вам кажу – шэзлонгі, браткі мае, прыпёр і вакол мангала паставіў! Парасоны пляжныя! Казаў, наступным годам басейн будзе капаць – во толькі за фільм ганарар атрымае!


На ўчастку Вольнага ў шэзлонгу заўсёды пабачыш Лужаніна. Тут ён, праўда, ніякі не Лужанін – па-просту Каратай. Сядзіць, пускае ў неба колцы дыму, анекдоты шпарыць, рагоча. У яго на ўчастку парадачак, бо там Жэня ягоная з раніцы да ночы нешта капошыцца, ружы-ружы поле, дык яму не сорамна золкам дадому вяртацца нават з госцем, праўда, калі спатрэбіцца якой цыбуліны адарваць, дык і не ведае, дзе яна, тая цыбуліна, каб яе, расце. Жэню падыме – тады ўжо цыбуліны ўгрызе.


Побач з Вольным – хатка Дудара. Нічога такая, чысценькая хатка, маленькая хіба і ўвосень дах цячэ. І прыступкі праваліліся, але ўсё роўна нармальна. Ніводнай градкі ў Дудара няма – направа маліннік, налева ажыннік, пасярод лужайка, якую ён раз-пораз косіць на “слабо” с Зарэцкім. На лужайцы – стол, крэслы. Тут кожны вечар – бяседа: як у Вольнага ў шэзлонгах насядзяцца, ідуць сюды піць-гаманіць. Тут і Глебка, тут і Броўка, і Вольны з Лужаніным, а вось Бабарэка з Дубоўкам сюды не ходзяць, бо – глупства і бязглуздзіца тут, у ажынніку гэтым. Не ходзіць і Скрыган – той Дудара не цярпіць зусім, і раз на паўгады ўсё хоча забыцца, што той сплаціў квартальныя і падатак. Але й без Скрыгана гуляюць тут весела, песні пяюць, могуць якую Лявоніху лупануць, маліну патаптаўшы, а як Броўка апоўнач дамоў пойдзе – бягуць і перафарбоўваюць наноў слуп ліхтара, а як добра прымуць – то й вежу. Няроўна крыху, але ж – як след, на наш капыл. Раніцой, як не пападаюць у ажыны, бягуць да Купалы хваліцца: пабач, дзядзька Янка, нашы ў гародзе! Праўда, як ганарары ў Дудара, бывае, скончацца – дык гаспадар вешае на весніцы вялікі іржавы замок знутры і чытае пад малінамі.

А ля самага лесу – хата Кузьмы Чорнага. Вялікая, на пяць пакояў, з другім паверхам. У хаце – парадак, у гародзе – парадак. Ніхто ніколі не бачыць, каб Чорны ці то грады капаў, ці то дарожкі разбіваў, здаецца, ходзіць па зямлі, кійком пагруквае, а яно неяк усё у парадку само й расце. Падыдзе Чорны да веснічак, з суседзямі пагамоніць, выйдзе, на лавачцы пасядзіць, якую гутарку ці то ў Дубоўкам зладзіць, ці то з Бабарэкам. Вольны міма ідзе ці Дудар – хмыкне, але павітаецца. Суседзі. Што сварыцца.


Колас на рагу жыве. Мала што яму даспадобы. Чарот старшынёй не падабаўся, бо – нясур’ёзны. Броўка не падабаецца, бо – не грунтоўны. Скрыган не падабецца – проста так, не падабаецца, і ўсё. Дубоўка не падабаецца, надта назаляе дабрабытам сваім, Бабарэка не падабаецца, бо пад лінейку ўсё. Адзін Каратай падабаецца, невядома чаму, проста падабаецца, і ўсё, хаця такі ж паганец, як і астатнія. Як у Дудара надта добра гуляюць – Колас ідзе сварыцца праз плот: колькі можна крычаць ужо, мне назаўтра ў Акадэмію, а ну сціхніця! А як пабачыць, што ў Дудара пад малінамі Купала на дыванку прысеў – дык плюне і дамоў ідзе. Ідзе паўз хату Крапівы. Цагляная хата, адзіная такая на ўвесь кааператыў. 


Нават у старшыні бяднейшая. У вакенцы – святло, а гаспадара не бачна. Ніколі не бачна. Толькі на сходы прыходзіць, сядзіць, як хмара, злуецца. Але маўчыць. Цьфу. Хаця б раз у Дудара выпіў, ці што.


Ганна Севярынец, facebook.com

здымак НН

Дата стварэння навіны 06.07.2017

Возврат к списку