АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Мінздраў: карупцыя Курапаты Пенсійная рэформа ЧС-2018 Матулі 328:галадоўка Эканамічны крызіс Забойства Паўла Шарамета

"Жыў у падвалах, сяджу на паперці"

"Жыў у падвалах, сяджу на паперці"
16.06.2017
Заўзятар без нагі, які за свае грошы робіць афішы гульняў ФК "Полацкгаз" і сам іх расклейвае.

Тыдзень быў незвычайны, доўгачаканы. У сераду Цімафей глянуў у суполку ФК "Полацкгаз" у "кантакце" і ўбачыў: субота, 15.30, "Полацкгаз" — ПМЦ -"Паставы", піша pressball.by .

Нарэшце! Пачуццё падзеі, якое не растлумачыць незаўзятарам, ахапіла яго цалкам. Ён узяў мыліцы, клей, і зусім хутка быў у друкарні. Там проста паказаў малюнак з "кантакта": вось гэта на вялікі аркуш. Пяць асобнікаў, калі ласка.


Як інвалід другой групы, Цімафей атрымліваў пенсію — 171 рубель. 5 рублёў пайшло на афішы. Ён забраў аркушы і паехаў па горадзе. Вакзал, аўтавакзал, прыпынак ля Дома гандлю, тумба ля хлебнай крамы... Цімоху, як чалавеку вопытнаму, нават без нагі гэта было няцяжка.

Пачалася такая рэкламная кампанія ўжо больш за тры гады таму. Сядзеў аднойчы Цімафей на стадыёне, аглядаў трыбуны — ну нікога няма! Была восень, было холадна, быў дождж, гулялі кепска. З той пары як стары "Полацк" згалеў ушчэнт, гледачоў на брудным пластыку "Спартака" станавілася ўсё менш — каму патрэбна першынство вобласці?


Неўтаймаваная натура Цімафея патрабавала дзеяння. Ён проста вырашыў перад наступнай гульнёй зрабіць афішы і развесіць на горадзе. Чорт іх бяры тыя грошы! Сам надрукаваў, сам наляпіў. З таго часу так і пайшло: перад кожным матчам Цімафей абвяшчаў Полацку: будзе футбол!

З А4 паступова перайшоў на А3. Не абы якія — у колеры, прыгожыя! На працягу тыдня ён свае афішы даглядаў. Далепліваў дзе-нідзе адстаўшыя вуглы. Пластыр у яго заўсёды быў з сабой — на выпадак траўмы, якая заўсёды можа здарыцца ў чалавека з адной нагой на мыліцах.

 


Нагу Цімафей страціў шмат гадоў таму. Яна з нараджэння была нестандартная, малая — усё ішло ад скрыўлення хрыбетніка. Інваліднасць далі яшчэ ў дзяцінстве. З сёмага класа перастаў наведваць школу — настаўнікі прыходзілі дадому. Адзнакі палепшыліся, але вучыцца Цімафей ніколі не хацеў. Скончыў школу ды стаў жыць, як набяжыць.


Набягала ўсё проста. З маткай хутка рассварыўся. Можна сказаць, па сваёй дурасці. Яна справу казала: ідзі вучыся, мо працаваць возьмуць. А ён не слухаў, толькі злаваўся. Які ён працаўнік з такой нагой? Амаль тры гады вахцёрам здолеў пратрымацца ў "Полацкбудгазе" — суткі праз трое. Але які з інваліда вартаўнік?

 

Ну вось аднойчы слова за слова — пакрыўдзіўся, сабраў рэчы ды і сышоў з дому. Першыя паўтара месяца жыў па падвалах. Потым — па сябрах-таварышах.

 

З нагой тым часам усё горш станавілася. То тое, то сёе, ляжаў шмат разоў па шпіталях, пакуль не сказалі: заражэнне, трэба ампутаваць...

 

Мыліцы ён асвоіў хутка. Вага невялікая, рукі здаровыя, другая нага — моцная. Фантомных боляў ніколі не было. Адрэзалі і адрэзалі. Здаровая нават больш на надвор'е ныла. Зразумела: на яе і нагрузка большая.


 Быў час, калі можна было пратэз набыць. Сабраў дакументы, паехаў у Мінск, стаў на ўлік. Ды потым абыякавасць узяла сваё: чаргу Цімафей прапусціў, а па новай дакументы збіраць — дык лепш так, як ёсць. Не любіў ён гэтай марокі. Так і застаўся без пратэза.

 

"Прафесію" ён усё ж асвоіў. Жабрак ён. На паперці ўжо 14 гадоў. "З падвалаў выйшаў у людзі", — калі-небудзь жартаваў пра сябе Цімафей.

 Горад ведаў свайго галоўнага жабрака. Нават міліцыя з павагай ставілася. Калі-небудзь, зразумела, прагоняць, але без гвалту, па-добраму. Папярэдзяць: тады і там сядзець нельга, адпачні ў гэты дзень. Асабліва розных святаў гэта тычылася. На міліцыю Цімафей не кпіў: "У іх свая праца, у мяне — свая".

 На жыццё ён увогуле не крыўдзіўся. З маткай даўно памірыліся — ён часцяком у яе бывае; сябруюць, гарбату п'юць. Пенсія, хоць і малая, ёсць. Жабрацтва не сказаць што квітнее, але нешта пакуль падаюць.

 

Чатыры гады таму далі нарэшце сацыяльнае жыллё на аэрадроме (дагэтуль усё па здымных матаўся). У транспарце месца саступаюць пакуль, а праезд інвалідам бясплатны. Зоя, спадарожніца цудоўнага гэтага жыцця, кахае і на футбол з ім ходзіць. Усё як мае быць.

 

Без футбола ён не мог. У дзяцінстве заўсёды гуляў — нават з квёлай нагой. Ды і зараз на мыліцах здараецца. З падапечнымі па дзённаму прабыванню, бо пайшоў ён валанцёрам да інвалідаў з псіхічнымі праблемамі — трэнерам па настольным тэнісе. З імі і размаўляе, і гуляе, і не толькі ў настольны, а шмат яшчэ ў што.

 

Настольны тэніс быў для Цімафея яшчэ адной любімай забавай. Гэта Анатоль Аляксеевіч Сцепаненкаў пастараўся — настольнага сапраўдны фанат. Матэматык, на шклозаводзе ў свой час узначальваў аддзел праграмістаў. Нарадзіўся ў Расіі, сюды ў "ссылку" прыехаў. І вось восем гадоў таму пачаў грунтоўна займацца пінгпонгам. Артыкулы піша, усё падлічвае: палёт шарыка, адлегласць, час. Хаця ўжо 70 гадоў яму.

 

Хадзіў ён міма Цімафеевай паперці, хадзіў. Прыходзь, кажа аднойчы, на настольны тэніс, мне спаборніцтвы неабходна правесці для інвалідаў. Аднаму трэці разрад даць. Дзеля гэтага яму трэба некалькі чалавек абыграць. Цімафей і прыйшоў, а разраднік гэты патэнцыяльны — не.

 

І тут адкрылася ў Цімафея неверагодная здольнасць да настольнага тэніса. З першага разу трэцяе месца заняў. А праз гады два мог нават нядрэннага гульца на дзвюх нагах перайграць. Ужо за два месяцы прагрэс быў такі, што дзіву ўсе даваліся. Медаль на вобласці браў!

Полоцк

Але футбол заставаўся галоўнай Цімафеевай любоўю. У яго жыцці было тры каманды. Маскоўскі ЦСКА — з апошняга савецкага чэмпіяняту і перамогі над "Барселонай", "Нафтан" (у Наваполацк ён калі-нікалі ездзіў) и "Полацкбудгаз". І, зразумела, усё, што ў родным Полацку гуляла.

 

Першы раз на "Спартак" ён дзіцем трапіў. Людзей было няшмат, каманда звалася яшчэ "Камунальнік", ішоў 1991-ы.

Шмат гульняў ён тут пражыў — і выдатных, і жудасных. Жудасных было больш, але выдатныя лепш запаміналіся. Узяць хаця б перамогу над "Віцебскам" па пенальці ў 2009-м. Дэрбі, фанаты кіпішуюць, АМАП выбягае, фаеры гараць...

 

На тую гульню Цімафей наўпрост са шпіталю збег. Ну як збег? Там жа ўсё ліберальна: працэдуры прайшоў — і вольны да наступных. Ніхто не хопіцца. Вось ён як быў, так і рушыў з пасляабедзеннага шпацыру на стадыён.

 

Зараз такога няма. Як гуляюць, так і ходзяць, а гуляюць кепска. Ды і як інакш: грошай за гэта не плацяць. Раней, калі ў першай лізе гулялі, можна было каго пазычыць з тых, хто "Нафтану" не падышоў. А зараз і выбраць няма з каго. Вось у мінулым сезоне добра ішлі, але потым — восень, уборачная. Двое на лён, двое захварэлі, двое яшчэ невядома дзе. Вось і фініш такі, і на трыбунах галяк.

Ды і каму хадзіць? Амаль усе знаёмыя Цімафея ў Расію з'ехалі на заробкі. Віталік, напрыклад. А раней усе выезды прабіваў. Зразумела, дзе у Полацку працаваць... Усё зачыняецца — адны піларамы вакол гораду звіняць. Вось і няма мужыкоў на стадыёне. Есць дзядок адзін, ходзіць амаль заўсёды. Ну і фанаты — Сашка Кулак, Кобра. Славік яшчэ.

Славік увогуле сапраўдны архіварыус полацкага футбола. Усе ў сшытачкі заносіць. І жыве як пустэльнік — ні вады, ні святла. Усё адключылі: не плаціць чалавек. А як яму плаціць, калі чатыры вышэйшыя адукацыі і танкавае вучылішча, а працы не знайсці?..

У тую суботу Славіка на футболе не было. Цімафей пра гэта ведаў загадзя. Славік з ранку пачаў рыхтавацца — і падрыхтаваўся так, што ўжо ў абед быў неадэкватны.

Рыхтаваўся да першага матча сезона ў Полацку і Цімафей.

 

Па-першае, глянуў яшчэ раз афішы. Адна зацякла з-за дажджу, адну хтосьці скраў, але астатнія віселі. "Жылкамгас не сарваў, добра!" — радаваўся ён. А ўвогуле мог бы: несанкцыянаваная рэклама, да таго ж несанкцыянаваным месцы! Шанцуе яшчэ, што Цімафея за гэта не шукаюць.

 

Па-другое, Цімафей дастаў паўтара літра піва. Што было не так проста. Субота была незвычайная, выпускная, крамы змагаліся за цвярозасць і спіртное не прадавалі. У такі дзень правяраюцца сувязі, і яны ў Цімафея былі: Наташа ў бары нацадзіла, расказаўшы ў працэсе, як узялі чарговага дырэктара-махінатара.

 

Па-трэцяе, пад піва быў набыты прыгожы салёны лешч.

  

Дзень быў выдатны: без спякоты, без дажджу, які трохі пацерушыў, але па-сапраўднаму так і не пачаўся. Узбярэжная Дзвіны, якую так любіў Цімафей, падавалася яшчэ прыгажэйшай.

 

"Спартак", ад якога да Сафійскага сабора літаральна некалькі крокаў, і не думаў збірацца. Прыйшлі фанаты з банерам "Old town", некалькі дзетак, пара фізкультурнікаў, якім да футбола аніякай справы, ды руплівы татка за левай брамай даваў свайму сынку ўрокі хаккея на роліках.

 

Цімафей і Зоя дабраліся да апошняга рада, дзе звычайна сядзелі, — іх картонкі, прынесеныя ў пачатку сезона, ляжалі тут да самай восені. Магутныя дрэвы над ім былі абаронай і ад сонца, і ад дажджу.

 

Каманды разміналіся. Дом насупраць курыў смачным летнім дымам, нібы сектар шашкай. Усё выглядала прасцей нельга, але ўсё нутро Цімафея радавалася, нібыта пасля талеркі смажанай бульбы. Першы хатні матч "Полацкгаза" ў сезоне пасля двух выездаў — гэта і свята, і адказнасць.


Цімафей быў адзіным на трыбуне, хто па-заўзятарску выкрыкваў і камандам, і суддзі. Фанаты нудзілі: "Трэба, трэба, трэба гол, гол, гол!" Ён рэагаваў на эпізоды: "Ёцы-моцы, наша брама за нас!", "Трымай чатырнаццатага!", "Дзявятка, выйдзі з афсайду!".

Піва рабіла сваю справу, але скакаць да прыбіральні было далёка. Цімафей замест гэтага дабіраўся да плота, кідаў мыліцы, па-майстэрску перапрыгваў праз штыкетнік у кусты і гэтак жа віртуозна перамахваў назад. Гады трэніровак дазвалялі рабіць усе спрытна.

Зоя ў гэты час заставалася на "гаспадарцы" — пры бутэльцы з півам і ляшчы. За апошнія гады яна стала такім жа частым наведвальнікам апошняга рада "Спартака", як і Цімафей. Шустрасцю свайго спадарожніка жыцця яна ганарылася. Казала: ён на дзесяты паверх па трубе, калі трэба, залезе.

Калі суддзя не бачыў, лямантавала не горш за Цімафея.

Першы тайм прайшоў без галоў. Было крыху прыкра: усё ж такі дзве папярэднія гульні "Полацкгаз" выйграў і даў падставу сваім заўзятарам спадзявацца. Тым больш што маладыя ПМЦ-"Паставы" як быццам нічога неверагоднага сабой не ўяўлялі.

 

Але што ты зробіш — забілі ж! "Да гэтага ўсё ішло", — расчаравана, але аддаючы належнае гасцям, сказаў Цімафей. Іх чатырнаццаты нумар яму падабаўся: хуткі, тэхнічны.

Дом насупраць працягваў курыць, яны з Зояй няспешна пацягвалі піва, адрываючы салёныя шматкі ляшча.


Фанаты то захадзіліся чантамі, то падоўгу маўчалі. "Фа", "Антыфа" — гэтага Цімафей не вельмі разумеў. Ён насіў георгіеўскую стужку, і гэтыя цёркі яму былі ад яго далёкія.

 

У другім тайме "Полацкгаз" сабраўся. Дзеянні сталі больш асэнсаванымі, ды і Паставы падселі. Пакрысе прыйшоў і гол у адказ. "Го-о-о-о-о-о-о-л!" — ускочыў на нагу Цімафей. Зоя крычала нават гучней.

 

Чатыры дададзеныя арбітрам хвіліны яны глядзелі з шалёным жарам заўзятараў, якія прагнуць перамогі. Але фінальны свісток "прайдзісвета-суддзі" абвясціў нічыю. Якая, між іншым, вывела "Полацкгаз" на першае месца ў падгрупе.

 

Але не месца Полацка ў табліцы было для Цімафея галоўным. А сам футбол — які б ні быў, але свой. Без яго жыццё не жыццё. "Кажуць, футбол гіне, але з чагосьці трэба пачынаць! Хаця б з афіш. Каму гэта рабіць, калі не заўзятарам? Тым больш на першынстве вобласці. Грошай за квіток тут ніхто не плаціць. Калі хоць тры чалавекі ўбачаць і прыйдуць — ужо плён. Хопіць наракаць. Іншага футбола няма у нас, і не будзе. Атрымліваем тое, чаго вартыя", — думаў ён, шустра скачучы на мыліцах па ступенях.

 

Калі яны выйшлі за браму стадыёна, Цімафей спыніўся. Міма праходзілі фанаты, па-свойску працягваючы яму рукі. Апошнім падышоў Сашка, і яны, разважаючы пра гульню, пакрочылі разам.

 




Дата стварэння навіны 16.06.2017

Возврат к списку

cashback