АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Выбары-2019 Змена ўраду Атака на СМІ Мінздраў: карупцыя Курапаты Пенсійная рэформа Забойства Паўла Шарамета

"Самаходы" з Сібіры пераадолелі тры з паловай тысячы кіламетраў, каб трапіць на радзіму сваіх продкаў

"Самаходы" з Сібіры пераадолелі тры з паловай тысячы кіламетраў, каб трапіць на радзіму сваіх продкаў
27.05.2017
   2–4 чэрвеня аг. Рагінь Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці прымае сваіх суродзічаў – нашчадкаў сялянскіх перасяленцаў, якія ў канцы ХІХ стагоддзя з прычыны малазямелля выехалі ў Сібір.

Глядзіце у межах праграмы "Вяртанне", Белсат.

 Нашы суайчынікі  заснавалі на тэрыторыі сучаснага Вікулаўскага раёна Цюменскай вобласці Расіі некалькі вёсак – Ермакі, Асінаўка, Ялоўка. За беларусамі ў Сібіры замацавалася назва “самаходы” – гэта значыць, што яны прыйшлі па ўласнай волі і жаданню.

 


 Вольга Лабачэўская і Ірына Волах

Нашчадкі перасяленцаў-самаходаў ідэнтыфікуюць сябе як беларусы. Яны захавалі традыцыйныя беларускія абрады: Купалле, Каляды, штогадовы перанос на Раство іконы – Свячы, у сваёй гаворцы – шмат беларускіх назваў, багаты песенны фальклор, традыцыю варыць на святы самаробнае піва.

 


Чым адметныя беларускія хаты ў Сібіры?

 Вольга Лабачэўская: Этнаграфічнымі дэталямі ў сенцах (роспіс, драўлянае начынне), разьбою на драўляных ліштвах аканіц. Партрэты першых беларусаў-перасяленцаў на сценах у кожным доме. З іх сурова і строга пазіраюць тыя, хто здолеў вытрымаць першыя сібірскія зімы, раскарчаваць непраходны лес і пабудаваць свой дом. Домна Лашакова (1925 года нараджэння) распавяла, што маці паходзіла з в. Усушкі Прапойскай вол. Быхаўскага павета (цяпер Чавускі раён Магілёўскай вобласці), адтуль прывезла свой дзявочы пасаг – багата вышываныя сарочкі, фартухі, хусткі. Замуж выйшла ўжо ў Сібіры. У вышываных рэчах яе і пахавалі, як яна і загадала. Ручнік і сёння вісіць на іконе ў куце.

 Ірына Волах: У кожнага вяскоўца ёсць прыхаваны мяшэчак з фотаздымкамі, лістамі, рэчамі продкаў з Беларусі.

Што для «самаходаў» значыць «быць беларусам»?

 Ірына Волах: Гэта адметнасць, якая шануецца і падкрэсліваецца, каб не згубіцца ў тамтэйшых прасторах. Спачатку былі самаходы, якія «самохаць», па сваёй волі, прыйшлі з Расійскай імперыі – Магілёўскай і Гомельскай губерні. Яны пасяліліся ў Сібіры кампактна, таму трымаліся сваіх традыцый і звычаяў, адрозных ад карэннага мясцовага насельніцтва – чалдонаў. Ідэнтыфікацыя нашчадкаў перасяленцаў як беларусаў узмацнілася, калі паўстала БССР, і асабліва – часы незалежнасці Беларусі.


Супольнасць актыўна зберагае і ўмацоўвае сваю культурную самабытнасць, таму і прымае

 ўдзел у беларуска-расійскай сацыяльна-культурнай праграме “Вяртанне”, якая мае на мэце пашырэнне ведаў аб лакальнай гісторыі і культуры жыхароў аг. Рагінь, а таксама стварэнне культурнай прасторы для ўзнаўлення мясцовых традыцый і сваяцкіх сувязей з суродзічамі з с. Ермакі Вікулаўскага раёна Цюменскай вобласці Расіі.

 

З с. Ермакі прыбудзе дэлегацыя з адзінаццаці чалавек, у складзе якой начальнік Адміністрацыі Ермакоўскага сельскага пасялення Святлана Ажгібесава і народны фальклорны калектыў “Расіяначка” пад кіраўніцтвам загадчыцы Ермакоўскага сельскага клуба Надзеі Вычужанінай.

 

На зямлі сваіх продкаў у гасцей будзе вельмі насычаная праграма, гэта і наведванне музею славы Рагінскай сельскай школы, куды яны перададуць унікальныя матэрыялы аб першых перасяленцах у Сібір з Ермакоўскага краязнаўчага музея, і візіт у Рагінскі цэнтр народнай творчасці, дзе прысутныя абмяркуюць радаводы сем’яў Мельнікавых, Новікаў, Черняковых, якія пачаліся ў аг. Рагінь, паглядзяць дакументальную стужку “Самаходы” (2017) і сустрэнуцца з яе творчай групай.

 

3 чэрвеня госці наведаюць могілкі у аг. Рагінь, а таксама вёску Бушэўка Маразовічскага сельскага савета Буда-Кашалёўскага раёна, адкуль у канцы ХІХ ст. перасяленцы выязджалі ў Сібір. А ўвечары народны фальклорны ансамбль “Расіяначка” Ермакоўскага сельскага дома культуры зладзіць у Буда-Кашалёве канцэрт “У песень – родная душа”.

 

4 чэрвеня дэлегацыя з Сібіры паўдзельнічае ў малебне ля будоўлі храма Свяціцеля Мікалая Цудатворцы ў аг. Рагінь і закладзе зямлю, прывезеную з с. Ермакі, у заснаванне будынка храма. У гэты ж дзень адбудзецца Свята вёскі у якім свае абрады “Троіца” прадэманструюць як мясцовыя калектывы “Крыніца” і “Верасок”, так і “Россіяночка” Ермакоўскага дома культуры з Расіі. Што вельмі цікава, у канцы дня будзе праведзеная дэгустацыя самаробнага піва, рэцэпт прыгатавання якога сібірскія самаходы захавалі і ўзнавілі разам з жыхарамі аг. Рагінь.

 

5 чэрвеня нашчадкі беларусаў-самаходаў наведаюць выставу “Людзі і птушкі. Вобраз птушкі ў традыцыйнай культуры” і адкажуць на пытанні мясцовай прэсы.

 Гэты візіт стаўся магчымым дязкуючы Міжнароднаму грамадскаму аб’яднанню “Згуртаванне беларусаў свету “Бацькаўшчына”, Буда-Кашалёўскаму райвыканкаму, Рагінскаму сельскаму савету, Адміністрацыі Вікулаўскага муніцыпальнага раёна Цюменскай вобласці Расіі і Муніцыпальнай аўтаномнай установе культуры “Цэнтр культуры і дасуга Вікулаўскага раёна”.

Гурт «Расіяначка»

 Інфармацыйны цэнтр МГА “ЗБС “Бацькаўшчына”, Белсат


Дата стварэння навіны 27.05.2017

Возврат к списку